Automatyzacja testów – krok po kroku

Strategia automatyzacji testów dla T24 jest kluczowa i powinna być spójna we wszystkich NWU (Network Unit) T24. Musi być dobrze zaplanowana i uwzględniać następujące cele strategiczne:

• Zwiększenie efektywności testowania: Automatyzacja powinna skrócić czas testowania i umożliwić szybkie testy regresji.
• Rozszerzenie zakresu testów: Celem jest zautomatyzowanie jak największej liczby testów, które mogą być wielokrotnie wykorzystywane we wszystkich NWU T24, zachowując wysoką jakość.
• Redukcja ryzyka: Automatyzacja testów pomaga szybko identyfikować wady i zapobiega problemom w środowisku produkcyjnym.

1. Zwiększona efektywność i szybkość: Automatyzacja testów pozwala na wielokrotne, szybkie wykonanie tych samych testów bez ingerencji manualnej, znacznie przyspieszając proces testowania. Zmniejsza to czas potrzebny na wdrożenie nowych funkcjonalności lub poprawek do systemu produkcyjnego. Należy jednak pamiętać, że automatyzacja testów nie może całkowicie zastąpić testów manualnych. Niektóre bardzo złożone, szczegółowe lub rzadkie scenariusze lepiej obsługiwać ręcznie z uwagi na czasochłonność procesu automatyzacji takich przypadków testowych.
2. Redukcja kosztów: Testowanie manualne jest kosztowne i czasochłonne. Automatyzacja testów zmniejsza potrzebę dużych zespołów testerów manualnych i skraca cykle wydania oprogramowania. Dzielenie się wspólnymi bibliotekami przypadków testowych w obrębie wszystkich NWU T24 może znacznie obniżyć koszty.
3. Zwiększona dokładność i powtarzalność: Testy automatyczne eliminują błędy ludzkie, które mogą wystąpić podczas testowania manualnego. Umożliwiają dokładne powtórzenie tych samych scenariuszy testowych w identyczny sposób za każdym razem, co zwiększa niezawodność wyników.
4. Regulatory compliance: The banking sector is subject to numerous regulations requiring thorough software testing and legal compliance. Automation enables fast execution of compliance tests.
5. Testy regresyjne: Automatyzacja testów ma duży wpływ na testy regresyjne, czyli proces weryfikacji, czy nowe zmiany w kodzie nie wprowadziły błędów w istniejących funkcjonalnościach. Automatyczne testy regresyjne mogą być uruchamiane regularnie po każdej zmianie, zapewniając, że system pozostaje stabilny..
6. Integracja ciągła i wdrożenie ciągłe (CI/CD - Continuous Integration i Continuous Delivery): W kontekście ciągłej integracji i ciągłego wdrażania (CI/CD), automatyzacja testów jest niezbędna. Umożliwia ona regularne testowanie nowych wersji aplikacji w zautomatyzowany sposób, co przyspiesza proces wdrażania nowych funkcji oraz usprawnień. Daje też możliwość szybkiego poinformowania developerów o wyniku testów oraz umożliwia wykrywanie błędów w aplikacji na wczesnym etapie jej wytwarzania.

• Bardzo proste czynności, np. pisanie makr w VBA dla aplikacji takich jak Excel czy Word.
• Przeprowadzanie testów wydajnościowych dla aplikacji webowych, korzystając np. z narzędzi: JMeter, Gatling, LoadRunner.
• Testy regresyjne aplikacji webowej, korzystając z narzędzi takich jak: Selenium, Cypress, czy Playwright.
• Testy API, wykorzystując narzędzia takie jak SoapUI czy Postman.

Jednak automatyzacja testów to nie coś, czego można się nauczyć w ciągu kilku chwil. Aby rozpocząć tworzenie pierwszych skryptów, trzeba posiadać wiedzę na temat testów manualnych, tj. umiejętność „klikania” po aplikacji i znajdowania „interesujących” przypadków. Przydatne są również umiejętności myślenia koncepcyjnego, aby nie duplikować funkcjonalności. Ważne jest także posiadanie pewnych umiejętności programistycznych, chociaż można je zdobyć z czasem.

Dodatkowo na rynku pojawiło się szereg potężnych aplikacji wspierających proces pisania lub nagrywania testów automatycznych. Są to na przykład: Kalaton czy Ranorex Studio.

Dla testowania T24 przyjąłem podejście, w którym wykorzystałem narzędzie Selenium WebDriver, pisząc framework testowy w językach java i c#. Jeśli chodzi o działanie, T24 Frontend (przeglądarka) jest bardzo potężny. Spędziłem dużo czasu analizując aplikację webową pod kątem struktury drzewa DOM, wyglądu poszczególnych elementów, takich jak pola wejściowe, radiobutton, listy rozwijane itp. Zauważyłem pewne podobieństwa między nimi i postanowiłem, że mój framework zoptymalizuje kod w możliwie najwyższym stopniu, obsłuży te elementy i wyeliminuje powtarzającą się funkcjonalność na każdej zakładce. 

Opracowałem szereg uniwersalnych metod. Dzięki kilkunastu z nich można obsłużyć prawie wszystkie pola w aplikacji. Na przykład: tylko dwie metody zostały napisane do obsługi „menu” i „submenu”, używając jedynie nazwy pola, wprowadzonego jako parametr ‘%s’:

Są one następnie wyszukiwane na stronie i definiowane jako WebElement. Polega to na tym, że część selektora jest definiowana jako ciąg tekstowy, a dopiero podczas testu wartość (nazwa pola) jest podstawiana do tekstu i całość jest wyszukiwana jako selektor. 

Podobnie definiowane są pola tekstowe, listy rozwijane, pola wyboru czy radiobutton. Niektóre selektory są definiowane z wieloma warunkami, np.:

Dzieje się tak, ponieważ pola w różnych punktach procesu wyglądają tak samo, ale ich obsługa wygląda inaczej. Aby nie tworzyć dodatkowych metod, zdecydowałem się na takie rozwiązanie.

Framework oparty jest na „Page Object Model”, tj. każda „strona” to osobny obiekt/klasa w kodzie. Na przykład „strona logowania” to osobna strona, strona widoczna po zalogowaniu to kolejna, a strona, na której wypełnia się dane klienta lub konta to jeszcze inna.

Korzystając z narzędzia do budowania projektów „Maven”, mogę kontrolować parametry frameworku, takie jak: „profile”, np. do zmiany URL środowiska, nazwy użytkownika, hasła lub wielu innych, które będą potrzebne podczas testowania. W zależności od języka programowania, buduję testy na podstawie frameworku testowego java - TestNG i c# - Nunit.

Na rynku dostępnych jest wiele narzędzi do raportowania wyników testów automatycznych. Z racji ich możliwości i potrzeb, możemy używać prostych bibliotek, takich jak ExtentReport, lub bardziej rozbudowanych, takich jak Allure.

To, co przedstawiłem, to tylko kropla w morzu możliwości. Dzięki wszechstronności i szybkiej adaptacji testów automatycznych do wielu wersji T24 (takich jak R21, R22, R23 czy R24), można je wdrożyć w krótkim czasie i od razu wykorzystać do testów regresyjnych. Na początku trzeba tylko poświęcić trochę czasu na dostosowanie głównie placeholderów różnych elementów, zbudowanie przepływu przypadków testowych i baz scenariuszy. Po zakończeniu integracji, pozostaje już tylko skryptowanie, wykorzystując - jak wspomniałem - kilkanaście metod.

Automatyzacja testów ma szeroki i zróżnicowany wpływ na różne obszary systemu T24 Core Banking, od poprawy jakości i bezpieczeństwa, przez zapewnienie zgodności z regulacjami, po optymalizację kosztów i przyspieszanie innowacji. Automatyzacja jest kluczowa dla zapewnienia stabilności, skalowalności i niezawodności.

Opracowany framework T24 to nasz pierwszy krok w kierunku standaryzacji testowania T24. Razem z NWU T24 mamy jeszcze wiele do zrobienia, ale wierzymy, że silna współpraca ze wszystkimi NWU umożliwi wkrótce opracowanie standardów rozwoju i wspólnych narzędzi, które będą mogły być wykorzystywane w wszystkich NWU T24.